Пра кавярню. Запісы і стрымы

Літаратурна-філасофская кавярня "ЗНО"

Хроніка кавярні

Стрымы і запісы
Play Video
Пераклад як злоснае хуліганства. Гутарка з перакладчыцай Вольгай Калацкай
08.04.2021

O tempora, o mores!

Чаму і як падаюць стандарты ў прыгожым (і ня толькі) пісьменстве? І ці патрэбна наогул у сучасным сьвеце перакладчыку высільвацца, кшталтаваць мову тэксту, спраўджаць усе рэаліі і дэталі іншамоўнай культуры, разумець усе унутрыкультурныя перакрыжаваныя спасылкі, алюзіі, намёкі, калі можна зрабіць працу праз электронную праграму, якая цалкам задаволіць чытацкія патрэбы?

Калі час і людзі бягуць навыперадкі, калі выжывае ня лепшы, а першы, нараканьні на татальны заняпад адукацыі, прафесійных нормаў і падзеньне планкі якасьці гучаць ужо як мантра. Людзі ўвогуле схільныя залішне аптымістычна ацэньваць свае сілы і здольнасьці. Мы бярэмся за справы, да якіх ня маем належнай падрыхтоўкі. Добра яшчэ, калі гэта не сканчаецца трагедыяй падчас узыходжаньня на Эверэст, а проста выклікае сумную ўсьмешку ад “перлаў перакладу”.

Play Video
“Катлаван замест кнігарні”. Гутарка з Паўлам Касцюкевічам
18.03.2021

На месцы, дзе знаходзілася легендарная Кнігарня Логвінаў, цяпер вырыты глыбокі катлаван пад новую гарадскую забудову. “Логвінаў” працягвае працаваць як інтэрнэт-крама і здзяйсняе выдавецкія праекты, але як грамадская афлайн прастора пакуль што перапыніла чыннасць.

Play Video
Сяргей Санько: Беларускае традыцыйнае сьветамысьленьне і сучасныя этнафіласофскія дасьледаваньні
04.03.2021

“Калісь сьвет толькі зачынаўся”. Беларускае традыцыйнае сьветамысьленьне і сучасныя этнафіласофскія дасьледаваньні. Размова з дасьледчыкам Сяргеем Санько пра сучасную сістэмную рэканструкцыю традыцыйнага сьветапогляду беларусаў, заснаваную на глыбокім вывучэньні аўтэнтычных запісаў, сабраных шматлікімі пакаленьнямі фалькларыстаў і этнографаў на працягу больш як двухсот гадоў, і пра глыбіню культурнай памяці беларусаў, паасобныя кампанэнты якой сягаюць у глыбіні тысячагодзьдзяў.

Play Video
“Мова ў нацыятворчасьці. Беларуская сынусойда”. Гутарка з Вінцуком Вячоркам
25.02.2021

Каштоўнасьці мовы, моўнай ідэнтычнасьці і свабоды ў нашай найноўшай гісторыі амаль заўсёды былі зьвязаныя. Усе спробы іх разлучыць, дэсынхранізаваць урэшце мінулі марна. І цяпер яны на нашых вачах імкліва сынхранізуюцца чарговы раз: многія да мовы прыходзяць праз усьведамленьне свабоды.

Play Video
“Міфапаэзія, Толкін і Беларусь”. Размова з мастаком, магістрам антрапалогіі Андрэем Строцавым
11.02.2021

Мінулае дваццатае стагоддзе спарадзіла шэраг новых сімвалічных моваў, і адною з іх зрабілася міфапаэзія – сінтэз паміж міфалагічным, багаслоўскім і навуковым стылямі мыслення. Яе найвядомейшы прыклад – традыцыя брытанскіх пісьменнікаў-інклінгаў. Зараз, калі ХХІ стагоддзе нарэшце раскрываецца напоўніцу, можна меркаваць пра новую хвалю міфатворчасці ў свеце, а ў Беларусі – пра сапраўдную міфапаэтычную рэвалюцыю.

Play Video
“Бернар-Анры Леві, беларуская рэвалюцыя і антысемітызм. Размова з Аляксандрам Фрыдманам
04.02.2021

19 жніўня 2020 французскі ліберальны філосаф і публіцыст Бернар-Анры Леві сустрэўся са Святланай Ціханоўскай у Вільні і апублікаваў праз тры дні ў парыжскім штотыднёвіку “Journal du Dimanche” апалагетычны артыкул пра беларускую “музу рэвалюцыі”, якая кінула выклік “гратэскнай і крыважэрнай” тыраніі Аляксандра Лукашэнкі. У сваім артыкуле Леві параўноўвае Ціханоўскую з Ангелай Меркель у маладосці і нават з легендарнай Жаннай Д‘Арк.

Хто такі Бернар-Анры Леві, якога беларускія дзяржаўныя прапагандысты з падачы сваіх расійскіх калегаў абвесцілі “пачварным сцярвятнікам каляровых рэвалюцый”? Які наратыў Леві распаўсюджаны на постсавецкай прасторы і ў чым яго асаблівасці? Ці мае гэты наратыў акрэслены антысеміцкі характар? І якую ролю ў гэтым кантэксце адыгрываюць расійскі філосаф Аляксандр Дугін і крамлёўскі прапагандыст Уладзімір Салаўёў?

Play Video
“Праект “Настальгія”: ці можна прысніць будучыню?Размова з выкладчыцай і філосафкай Ліліяй Ільюшынай
21.01.2021

Настальгія – бадай што галоўнае слова апошніх часоў. Туга па савецкай Атлантыдзе/ВКЛ/БНР/…, па ўтульнай стабільнасці ці гераічнай мінуўшчыне спараджае росквіт гістарычнага пачуцця. Звычайна ў фокусе аказваецца барацьба гістарычных дыскурсаў/наратываў: ці выконваюцца крытэры навуковасці, дзе межы інтэрпрэтацый, ці дасяжная “аб’ектыўная гістарычная праўда” і як яе адрозніць ад ідэалагем і да т.п. У гэтым рэчышчы можна параўноўваць “афіцыйную” гісторыю і “неафіцыйную”, спрачацца. 

Але пра што сведчыць гэты феномен тугі? Што ён кажа не пра гісторыю, а пра нас сённяшніх? Якія рызыкі ўтрымлівае ў сабе настальгічнае мысленне? Ці так ужо добра захапленне сымбалямі, міфамі, каранямі? Адкуль наогул бярэцца гэтая туга? І, галоўнае, ці не засланяюць карціны мінуўшчыны вобраз будучыні?

Play Video
“Посткаланіяльныя гісторыі Усходняй Еўропы”. Размова з Антонам Сайфуллаевым
17.12.2020

Мы ўжо прызвычаіліся, што беларускае мысленне выйшла за межы лакальнасці. Беларускія інтэлектуалы жывуць і працуюць у Празе і Стакгольме, Лондане і Берліне. Іх тэксты, лекцыі, ідэі не проста пашыраюць інтэлектуальныя далягляды тутэйшай гуманістыкі, але літаральна сшываюць культуры, кантэксты, пакаленні.

Нават на гэтым фоне кніга варшаўскага даследчыка Антона Сайфуллаева „Postkolonialne historiografie. Casus jednego średniowiecza”, што выдадзена Інстытутам гісторыі навукі ПАН, звяртае на сябе ўвагу. Аўтар працягвае работу (дэ) і (рэ) канструкцыі мінулага Усходняй Еўропы / Беларусі, распачатую Лары Вульфам, Тыматы Снайдэрам, Марыяй Тодаравай ды інш.

Беларуская гістарыяграфія пасля яе “ўжо ніколі не будзе ранейшай”.

“Вялікі выбух з абмежаванай адказнасьцю”. 30-годдзе часопісу “Унія”
03.12.2020

Гаспадыня вечара  Ірына Дубянецкая.
Запрошаныя госьці: Валянцін Акудовіч, Ігар Бабкоў, Махаіл Баярын, а. Андрэй Абламейка, Сяргей Абламейка (Прага), Тацяна Касьцюковіч (Балмало,Scotland), Караліна Мацкевіч (Лёндан), а. Андрэй Крот (Горадня), Алена Ткачова (Бярозаўка) ды іншыя.

Напрыканцы 1980-х гадоў сацыяльна-культурныя трансфармацыі набылі ў Беларусі нечуваны размах. Абудзіліся й пачалі шукаць выйсьця інтэлектуальныя й духоўныя сілы краіны. Грамадзтва вылузвалася з савецкіх ідэялягічных рамак ды пачынала ствараць самое сябе наноў. Вынікі таго стварэньня мы перажываем і цяпер. Паўставалі незалежныя моладзевыя суполкі ды канфэдэрацыі, культурніцкія рухі, навуковыя таварыствы, літаратурныя хаўрусы, буяў самвыдат, нараджаліся перыядычныя выданьні… 

Першым часопісам стаўся рэлігійна-культурны часопіс “Унія”…

 

Мысленне пад-час рэвалюцыі 19.11.2020

За стойкай  Валянцін Акудовіч.
Столікі: Ігар Бабкоў, Ірына Дубянецкая, Іван Новік, Генадзь Коршунаў … іншыя

Мы відавочна патрапілі ў зону турбулентнасці, дзе паламаліся ўсе арыентыры, ўся звыклая сістэма каардынат, усе маркеры ідэнтычнасці. Што адбываецца з грамадзтвам? Што адбываецца з уладай? Што адбываецца з нацыяй? Што адбываецца са светам? Ці магчыма мысьліць, знаходзячы сябе ў часе рэвалюцыі?